Struktura gospodarki. Systemy ekonomiczne i ich sektory

Opis

Książka ta przyjmie postać monografii opisującej długookresowe zmiany struktur ekonomicznych w różnych krajach. Analiza struktur ma duże znaczenie dla zrozumienia i skutecznego oddziaływania na procesy zachodzące w poszczególnych krajach i w gospodarce światowej jako całości. Dzieje się tak głównie dlatego, że niepożądane zjawiska ekonomiczne, którym towarzyszą poważne następstwa społeczne, mają istotne źródło, między innymi, w niestabilności struktur współczesnych systemów gospodarczych.
Punktem wyjścia dla autora będzie opis alternatywnych rozwiązań strukturalnych.
Wewnętrzną konstrukcję każdej gospodarki można rozpatrywać z różnych punktów widzenia. I tak obok zasadniczego podziału na sektory towarowe znajduje uzasadnienie podział na sektory instytucjonalne, własnościowe, funkcjonalne i dochodowe. Następnie zostaną poddane analizie konsekwencje istnienia określonych struktur ekonomicznych, w postaci ich następstw dla procesów wzrostu gospodarczego, stanu zatrudnienia i kształtowania się różnic międzyregionalnych.
Trzecim podstawowym tematem do omówienia w pracy będzie przebieg zmian strukturalnych, w szczególności ich zależność od poziomu techniki i organizacji, a także od nieustającej przebudowy podstawowych relacji występujących w gospodarce światowej. Publikacja będzie zatem służyć również analizom zjawisk pojawiających się na pograniczu gospodarki i techniki.
W zamierzonej publikacji rozważania ogólne zostaną uzupełnione o prezentację obszernego materiału statystycznego. Połączenie teorii z szerokim odwołaniem się do przykładów, głównie obrazujących doświadczenia polskie, ale również europejskie i ogólnoświatowe, uczyni pracę bardziej komunikatywną i bliższą potrzebom praktycznym.
Istotnym wątkiem pracy stanie się analiza zjawisk natury instytucjonalnej oraz sposobu funkcjonowania gospodarki. Oba te zagadnienia należą bezpośrednio lub pośrednio do ekonomii instytucjonalnej, nowego przedmiotu wykładanego studentom na kierunku administracja na Wydziale Administracji i Nauk Społecznych PW. Planowana praca będzie zatem nie tylko monografią, mieszczącą się w nurcie aktywności czysto badawczej i teoretycznej, ale również pomocą dydaktyczną dla studentów uczęszczających na zajęcia z ekonomii instytucjonalnej. Tematyka, jaka wypełni planowaną pozycję wydawniczą, ma w Polsce pewną literaturę, która jednak ciągle nie jest duża. Studia nad zagadnieniami strukturalnymi nie są również prowadzone w sposób regularny.
Zamiarem autora jest przedstawienie zmian strukturalnych zachodzących we współczesnej gospodarce światowej. Intensywność zmian jest duża i odnosi się wrażenie, że jest to proces ciągły, daleki od zakończenia. Konsekwencje tych zjawisk wykraczają daleko poza życie gospodarcze, co przydaje znaczenia analizie strukturalnej.
Dla autora punktem wyjścia będzie opis alternatywnych struktur, jakie można wyróżnić, badając system ekonomiczny. Wewnętrzną konstrukcję dowolnego układu można rozpatrywać z różnych punktów widzenia. Obok zasadniczego podziału na sektory towarowe, któremu w pracy zostanie poświęcone zdecydowanie najwięcej miejsca, znajduje uzasadnienie wyodrębnienie sektorów instytucjonalnych, własnościowych, funkcjonalnych, dochodowych i związanych z wymianą handlową z zagranicą. Obok struktur towarowych za szczególnie ważną uważamy analizę struktur instytucjonalnych, w jej ramach przywiązujemy dużą wagę do sektora wiedzy.
Mniej miejsca przeznaczymy na omówienie innych rodzajów struktur, na przykład analiza regionalna zostanie przedstawiona w postaci zdecydowanie niepełnej.
Po opisaniu różnego rodzaju struktur ekonomicznych zbadamy ich następstwa dla funkcjonowania systemu ekonomicznego traktowanego jako całość. Struktura towarowa i takie elementy instytucjonalne jak sektor wiedzy pociągają za sobą znaczące skutki dla wzrostu gospodarczego, stanu zatrudnienia oraz dla kształtowania się różnic międzypaństwowych i międzyregionalnych.
Trzecim podstawowym tematem, jaki przedstawimy, będą przekształcenia strukturalne. Mają one wymiar krajowy i międzynarodowy, stanowią efekt ewolucji techniki i organizacji produkcji, zależą one także – w dzisiejszych czasach szczególnie mocno – od nieustającej przebudowy relacji handlowych w gospodarce światowej. Powstała publikacja powinna zatem służyć również interpretacji zjawisk z pogranicza gospodarki i techniki.
Będziemy zastanawiać się w szczególności, czy istnieją pożądane, wzorcowe struktury systemów ekonomicznych. Jakimi drogami przebiega transformacja strukturalna? W jakim kierunku może ona zmierzać na dłuższą metę? Literatura na te tematy, nie tylko w języku polskim, jest stosunkowo nieduża, nieporównywalna, na przykład, z problematyką stabilizacji makroekonomicznej lub wzrostu gospodarczego. Studia nad zagadnieniami strukturalnymi nie są prowadzone w sposób regularny.
Rozważania ogólne uzupełni prezentacja materiału statystycznego. Połączenie teorii ekonomicznej z odwołaniem się do konkretnych przykładów, obrazujących doświadczenia polskie, europejskie i ogólnoświatowe, uczyni pracę bardziej komunikatywną i bliższą potrzebom praktycznym. Liczne studia przypadku, analizy koncepcji i problemów ekonomicznych zajmą dużą część książki. Zostały dołączone do tekstu, by zilustrować stwierdzenia o charakterze teoretycznym. Studia przypadku są narzędziem badawczym i dydaktycznym, szczególnie potrzebnym w wielu dyscyplinach naukowych, choćby w teorii zarządzania. Pod tym względem analiza strukturalna nie jest od niej odległa.
Niektóre opisane koncepcje i problemy ekonomiczne pojawiły się stosunkowo niedawno. Na przykład teorie Jeremy’ego Rifkina i Thomasa Piketty’ego zostały opublikowane w obecnej dekadzie. Inne opisywane teorie, wśród nich przedstawione przez Michała Kaleckiego i Wassily’ego Leontiefa, są obecne w myśli ekonomicznej od dawna i ciągle pozostają przedmiotem badań. Nie należą do zagadnień zamkniętych.
Każdą z pięciu części pracy kończą dopiski komentujące ich treść. Zostały wybrane z Rozmyślań Marka Aureliusza. Ten żyjący w II wieku rzymski cesarz i jednocześnie filozof wypowiedział się o wielu sprawach ważnych dla człowieka.
Poruszył także kwestię pozornie błahą: konsekwencje podziału określonej całości na części składowe. Po upływie już niemal dwóch tysiącleci jego konstatacje zachowują aktualność.

Wydanie: 1, 2019
Format: B5
Stron: 140
ISBN 978-83-7814-935-4 (druk)
ISBN 978-83-8156-055-9 (online)
446/2018

Spis treści